Co się działo w naszym Muzeum w 2025 roku? Zapraszamy do lektury artykułu podsumowującego rok naszej pracy.
DZIAŁ ZBIORÓW
W 2025 r. Dział Zbiorów pozyskał łącznie 125 muzealiów, z czego 54 w formie darowizn, a 71 w formie depozytów.
Przez cały rok kontynuowano też akcję poszukiwania miejsc pochówku osób związanych z powiatem ostrołęckim. Dzięki temu zinwentaryzowano 26 cmentarzy parafialnych naszego regionu.
Na nagrobkach pozostawiliśmy zapalone znicze z prośbą o kontakt, adresowaną do rodzin zmarłych. Zachęcaliśmy do podzielenia się z nami historiami, wspomnieniami, a także pamiątkami. W 2026 r. Dział Zbiorów planuje przeprowadzenie ewidencji cmentarzy w powiecie łomżyńskim.
W ramach dodatkowej dotacji przyznanej przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na 2025 r. zawarliśmy też umowę na konserwację 36 obiektów z naszej kolekcji.
Łączna kwota dofinansowania przez MKiDN wyniosła 40 741 zł brutto. Procesowi konserwacji zostały poddane m.in. fotografie przedstawiające Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja”, Stanisława Lichotę „Krechowiaka”, Mariana Plucińskiego „Mścisława”, Danutę Siedzik „Inkę”, Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”.
Konserwacji poddano również szereg dokumentów związanych z postaciami Stanisława Bęklewskiego „Żuka”, Mariana Kozłowskiego „Lecha Przemysława”, Ignacego Ramotowskiego „Wawra”, Szczepana Wojsza „Wilka” oraz inne artefakty, w tym m.in. różaniec z chleba wykonany w trakcie pobytu w więzieniu przez Franciszka Wojsza „Wiarusa”.
W 2026 r. kolejna grupa muzealiów ze zbiorów MŻW zostanie poddana konserwacji – MKiDN przeznaczyło na ten cel dotację w wysokości 45 000 zł.
DZIAŁ NAUKOWO-WYDAWNICZY
W 2025 r. Dział Naukowo-Wydawniczy przygotował cztery numery kwartalnika „Głos Niezłomny”. Trzy z nich ukazały się w formie papierowej, natomiast ostatni został opublikowany w formacie PDF na stronie internetowej Muzeum. Kwartalnik, utrzymany w formule zbeletryzowanej, przybliża czytelnikom dzieje szeroko pojętej antykomunistycznej opozycji.
Ponadto Dział opracował i wydał drugi tom „Zeszytów Naukowych Muzeum Żołnierzy Wyklętych”, a pracownicy naukowi Muzeum prowadzili prace badawcze nad monografią więzienia w Ostrołęce.
W ramach realizowanych badań przygotowano również konferencję naukową pt. „A w Polsce wciąż wojna… Podziemie niepodległościowe w 1945 r. Ludzie, struktury, działania”, która odbyła się 28 lutego 2025 r. w siedzibie Muzeum.
Historycy działu naukowo-wydawniczego przygotowali także dwie wystawy czasowe. Pierwsza z nich poświęcona była dziejom 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, natomiast druga dotyczyła obchodów świąt Bożego Narodzenia w latach 1939–1956.
Pracownicy naukowi Muzeum uczestniczyli również w licznych konferencjach naukowych i popularnonaukowych, podczas których prezentowali wyniki prowadzonych badań.
W 2026 r. planowane jest zakończenie prac nad monografią więzienia w Ostrołęce, przygotowanie trzeciego tomu „Zeszytów Naukowych Muzeum Żołnierzy Wyklętych” oraz publikacja czterech internetowych wydań kwartalnika „Głos Niezłomny”.
W czerwcu 2026 r. Dział zorganizuje konferencję naukową poświęconą sfałszowanemu przez komunistów referendum. Ponadto w planach jest przygotowanie trzech wystaw tematycznych, dotyczących sfałszowanego referendum, represjonowanych przez komunistów rodzin żołnierzy podziemia antykomunistycznego oraz historii więzienia w Ostrołęce.
DZIAŁ EDUKACJI
Przez cały rok pracownicy Działu Edukacji prowadzili lekcje i warsztaty dla przedszkolaków, uczniów, ale też i dorosłych oraz seniorów. Realizowali również ofertę sezonową w postaci pieszych rajdów w celu kultywowania historii regionu. Łącznie – lekcji, warsztatów, a także innych wydarzeń – było 160.
Dział Edukacji angażował się też w inicjatywy integrujące lokalną społeczność. Prowadził projekt „Muzeum dla sąsiedztwa”, który otrzymał dofinansowanie w ramach programu rządowego Kultura Dostępna 2025, plasując się na 6. miejscu w skali ogólnopolskiej. Odbiorcami projektu byli podopieczni Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Ostrołęce, którzy wzięli udział w wycieczkach edukacyjnych. Miało to na celu rozwój kompetencji kulturowych poprzez popularyzację dziedzictwa kulturowego,
Realizował również - we współpracy z sąsiadami z osiedla Traugutta - projekt ,,Dobre sąsiedztwo”. Z osiedlowej perspektywy prowadzono rozmowy o dziejach Ostrołęki, przemianach społecznych, snuto wspomnienia, nawiązywano relacje. Punktem finałowym była wystawa, gdzie oddano głos uczestnikom projektu, którzy opowiedzieli o codziennym życiu, przełomowych wydarzeniach i historiach związanych z więzieniem.
To wydarzenie było częścią projektu „Opowieść życia”, który odbył się w ramach 6. edycji Mazowieckiej Szkoły Opowiadaczy. Dodajmy też, że w grudniu 2025 r. pracownik Działu Edukacji Adam Krajewski otrzymał Nagrodę Mazowieckiego Programu Edukacji Kulturalnej za Lokalne Działania Twórcze – za animowanie ruchu sąsiedzkiego wokół Muzeum Żołnierzy Wyklętych w Ostrołęce.
Dla uczniów zorganizowaliśmy zajęcia feryjne i wakacyjne, starszą młodzież zaprosiliśmy z kolei na Młodzieżowy Klub Filmowy w naszym kinie oraz debatanckie wtorki, podczas których przygotowywano się do udziału w debatach oksfordzkich.
Organizowaliśmy również szkolenia i konferencje dla nauczycieli, m.in. spotkanie pt. „Nauczyciel w przedwojennej Polsce: jak edukować o historii Żołnierzy Wyklętych?”. Cały czas dział edukacji współpracuje z Młodzieżową Radą Miasta Ostrołęki, czego jednym z owoców był m.in. Młodzieżowy Turniej Szachowy.
Jakie mamy plany na przyszły rok? Oprócz kontynuacji podjętych wcześniej działań chcemy zorganizować turniej debatancki dla uczniów ostrołęckich szkół ponadpodstawowych, a także szkolenia w tym zakresie dla nauczycieli. Opublikujemy też książeczkę edukacyjną, która opowiadać będzie o Żołnierzach Wyklętych.
DZIAŁ OBSŁUGI PUBLICZNOŚCI
Sercem naszego Muzeum jest wystawa stała, którą w ubiegłym roku zwiedziło ponad 6 200 osób. Odwiedzili nas indywidualni zwiedzający, ale też wycieczki szkolne i grupy zorganizowane, w gronie których było razem ponad 3 tys. osób. Dodajmy też, że okazjonalnie zapraszaliśmy też na zwiedzanie ekspozycji z muzyką na żywo.
Udostępniliśmy też dla Państwa strzelnicę cyfrową, w której spędziło czas na trenignu ponad 5 700 osób. Organizowaliśmy także turnieje, m.in. "IV Zawody Strzeleckie", podczas którego można było się sprawdzić w scenariuszu dynamicznym. Obecnie ogłosiliśmy V edycję tych zawodów, do których wciąż można się zgłaszać.
1 lipca 2025 roku przystąpiliśmy do projektu "Muzeum za 1 zł". Od tego momentu bilet za symboliczną złotówkę, w ramach tego programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przysługuje dzieciom i młodzieży w wieku od 8 do 26 lat (osoby ze statusem ucznia lub studenta).
Pracownicy działu obsługi publiczności, przy wsparciu osób z innych działów promowalli też Muzeum na imprezach w Polsce, przy okazji prowadząc sprzedaż asortymentu zgromadzonego w księgarni i sklepie.
We wrześniu dokonaliśmy też otwarcia nowej wystawy pt. "Cichociemni" opowiadającej o tej elitarnej formacji wojskowej.
Pracowników działu obsługi publiczności można było spotkać też w miejscu zrekonstruowanych schronów XVI Komendy Okręgu NZW w okolicach wsi Gleba, gdzie poszukiwali pamiątek po partyzantach.
DZIAŁ PROMOCJI I ORGANIZACJI WYDARZEŃ
2025 rok to też organizacja szeregu wydarzeń w naszym Muzeum, a niektóre z nich wpisały się już na stałe w kalendarz kulturalny miasta. Zaprosiliśmy Państwa na łącznie 192 eventów.
Konferencji i spotkań historycznych, prelekcji i sesji przygotowaliśmy 57. W sali kinowej na seansach w ramach cyklu "Filmowe środy z MŻW" widzieliśmy się 85 razy. Mieliście Państwo okazję obejrzeć produkcje historyczne, ale też kinowe nowości, które w całej Polsce przyciągały sporą widownię, także u nas.
Zorganizowaliśmy również - we współpracy z różnymi instytucjami - 45 koncertów ("Jeszcze nie zginęła..." z okazji Święta Wojska Polskiego i rocznicy Bitwy Warszawskiej, "Modlitwa Katyńska" i wiele innych) czy spektakli, musicali (przedstawienie "Czyste serce" o płk. Łukaszu Cieplińskim "Pługu" czy musical "Cichy front").
Uczestniczyliśmy razem w obchodach świąt państwowych - w tym dla nas najistotniejszego: Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" - i ważnych rocznic dla historii naszego kraju, braliśmy też udział w ogólnopolskich akcjach jak Noc Muzeów czy Noc Księgarń.
W ubiegłym roku w naszej sali kinowej gościliśmy łącznie ponad 22 tys. widzów. Wszystkie wydarzenia były bezpłatne dla publiczności.
W 2026 roku także zaplanowaliśmy z myślą o naszej publiczności wiele atrakcyjnych imprez o charakterze historycznym, o których informować będziemy na bieżąco.
Już dziś zapraszamy na obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych "Podziemne ścieżki wolności" w Ostrołęce.
Udostępnialiśmy także, w ramach współpracy, nasz obiekt innym instytucjom, placówkom oświatowym, stowarzyszeniom czy organizacjom.
DZIAŁ ORGANIZACYJNO-ADMINISTRACYJNY
Do najważniejszych zadań działu organizacyjno-administracyjnego w 2025 roku należało uzyskanie pozwolenia na przebudowę budynku technicznego na potrzeby administracyjno-magazynowe.
Przenieśliśmy też kasę biletową i księgarnię do obiektu, gdzie znajduje się także kawiarnia. Działania te poprawiły obsługę zwiedzających, usprawniły sprzedaż oraz zwiększyły funkcjonalność przestrzeni muzealnej - miejsce, gdzie kiedyś była kasa, zostanie wykorzystane na wystawy czasowe.
Zajęliśmy się bieżącymi naprawami, m.in. gwarancyjnymi, a także zakupiliśmy urządzenia do pomiaru wilgotności w salach wystawowych, dzięki czemu jesteśmy w stanie lepiej chronić eksponaty.
Duży nacisk położono również na bezpieczeństwo i przygotowanie pracowników do sytuacji kryzysowych. Zorganizowano szkolenia z zakresu obronności we współpracy z Policją i Wojskiem.
W roku 2026 jednym z głównych przedsięwzięć działu organizacyjno-administracyjnego będzie rozpoczęcie przebudowy ww. budynku technicznego. Wdrożono już też nową stronę internetową naszej placówki.
