W październiku obejrzeliśmy w ramach Inauguracji Historycznego Klubu Filmowego Muzeum Żołnierzy Wyklętych jeszcze dwa filmy Andrzeja Wajdy: "Popioły" oraz "Wesele". Projekt współfinansowany jest ze środków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.
Oba seanse poprzedziły słowa wstępu, obie produkcje są adaptacjami dzieł literackich.
- Kiedy Stanisław Janicki w roku 1970 przeprowadził wywiad z Andrzejem Wajdą i spytał o "Popioły" ten przyznał, że to jeden z jego chyba najmniej udanych filmów, wywołującym zdecydowanie najwięcej kontrowersji. Żeromski wydał powieść w 1904. Chciał stworzyć pewien tryptyk, który miał mówić o postawie młodych Polaków w czasie zaborów. Pierwszą częścią są właśnie "Popioły", drugą miało być "Iskry" o powstaniu listopadowym, których rękopis został skonfiskowany i nigdy nie wrócił w całości, a trzecią "Wierną rzeka" na temat powstania styczniowego. Wajda w swojej ekranizacji ukazuje pewną architekturę społeczną, obyczaje, które na samym końcu bytu Rzeczpospolitej doprowadziły do jej upadku. (…) Mamy dwóch młodych bohaterów zafascynowanych jedną postacią: cesarzem Napoleonem Bonapartem. To wręcz bóstwo, które ma przynieść wolność dla Polski. Młodzi ucieleśniają nadzieje całego narodu, a cesarz cynicznie wykorzystuje ich w swojej grze międzynarodowej.
Kontrowersje film wywołał duże. Pokazał on, że w społeczeństwie jest cały czas obecny mit Polski walczącej, która ma swoje wartości i komuniści trochę się tego przerazili.
"Popioły" obejrzeliśmy 21 października, a tydzień później "Wesele".
- 19 lutego 1846 roku wybuchła rabacja galicyjska, czyli bunt chłopski. Wybuchła ona z powodu podburzenia chłopów przez władze austriackie, a także z zachłanności i niereformowalności pewnej części szlachty małopolskiej oraz dużych nakładów pańszczyzny. Zginęło ok. 3 tys. osób. "Wesele" Wyspiańskiego, oparte na doświadczeniach wyniesionych z autentycznego ślubu Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny, było niejako aktem odpuszczenia tego, co zrobili chłopi galicyjscy. Dramat ten to też Młoda Polska i stąd liczne wątki fantastyczne. I tych elementów fantastycznych w filmie zobaczycie mnóstwo. Jest on bardzo wierną adaptacją dzieła Wyspiańskiego, w sposób malarski opowiadającą nam o tym, co się działo na początku XX wieku.
Stawia nas przed ważnymi pytaniami: kim jesteśmy? Czy dorośliśmy do wolności i czy jesteśmy zdolni do walki o nią? Te pytania są do dziś żywe.
W obu ekranizacjach zagrał aktor Daniel Olbrychski.
- Podczas pogrzebu Andrzeja Wajdy powiedział: "Mickiewicz, Słowacki, Wyspiański już witają go w swoim gronie".
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Przedsięwzięcie realizowane jest z dofinansowaniem udzielonym na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o kinematografii (Dz. U. z 2023 r. poz. 130) i jej przepisów wykonawczych oraz zgodnie z Programami Operacyjnymi Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, przyznanym przez Polski Instytut Sztuki Filmowej z Funduszu Promocji Kultury w ramach środków przeznaczonych w 2026 roku na cele wsparcia działalności statutowej Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w związku z realizacją PO: Upowszechnianie kultury filmowej, Produkcja filmowa, Rozwój kin oraz Promocja polskiego filmu za granicą.
Zdjęcia
