„Otwarte muzeum”: dzieci i młodzież ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Ostrołęce na zorganizowanych przez muzeum wycieczkach edukacyjnych w Nowogrodzie.
3 i 5 listopada 2026 r. dzieci i młodzież ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Ostrołęce wzięły udział w wycieczkach edukacyjnych do Muzeum-Skansenu Kurpiowskiego im. Adama Chętnika w Nowogrodzie.
Wyjazdy zostały zorganizowane przez Muzeum Żołnierzy Wyklętych w Ostrołęce w ramach zadania „Otwarte muzeum”, dofinansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie „Kultura Dostępna 2026”.
Celem przedsięwzięcia jest przybliżanie dzieciom i młodzieży historii, tradycji oraz dziedzictwa kulturowego regionu, a także umożliwienie im aktywnego uczestnictwa w kulturze poprzez bezpośredni kontakt z zabytkami i lokalną twórczością ludową.
Miejscem spotkania z kurpiowską tradycją był Muzeum-Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie – jedna z najważniejszych placówek prezentujących kulturę i historię Kurpiowszczyzny.
Jego historia sięga początków XX w., kiedy etnograf, społecznik i badacz kultury Kurpiów Adam Chętnik rozpoczął gromadzenie regionalnych eksponatów i zabytków.
Uroczyste otwarcie Muzeum Kurpiowskiego w Nowogrodzie nastąpiło w czerwcu 1927 r. Placówkę tworzył i prowadził Adam Chętnik, a w jej działalność aktywnie angażowała się również jego żona Zofia z Klukowskich.
Muzeum należało do pionierskich przedsięwzięć muzealnictwa na wolnym powietrzu w Polsce. Podczas drugiej wojny światowej zostało zniszczone, a jego odbudowę rozpoczęto w latach pięćdziesiątych XX w.
Podczas pobytu w skansenie uczestnicy wycieczek wzięli udział w zwiedzaniu oraz warsztatach edukacyjnych poświęconych wykonywaniu kurpiowskich byśków. Była to okazja do poznania jednej z najbardziej charakterystycznych tradycji ludowych regionu, a przede wszystkim do samodzielnego spróbowania swoich sił w dawnym rzemiośle.
Kurpiowskie byśki to tradycyjne pieczywo obrzędowe, lepione z ciasta żytniego w formie niewielkich figurek zwierząt. Przedstawiają najczęściej zwierzęta leśne, takie jak jelenie, sarny i zające, a także zwierzęta gospodarskie – konie, krowy, woły, owce czy kozy.
Wypiekano je na Kurpiach w okresie od Bożego Narodzenia do święta Trzech Króli. Nie były to zwykłe wypieki przeznaczone do spożycia. W dawnej kulturze ludowej miały również znaczenie symboliczne i obrzędowe.
Wierzono, że przynoszą domownikom szczęście, chronią gospodarstwo, zapewniają zdrowie zwierzętom oraz pomyślność i dostatek w nadchodzącym roku.
Lepienie byśków było rodzinnym zwyczajem, w którym uczestniczyli zarówno dorośli, jak i dzieci. Wiedza o sposobach przygotowywania ciasta, formowania figurek i ich wypiekania była przekazywana z pokolenia na pokolenie.
Dziś warsztaty takie jak te w Nowogrodzie pozwalają ocalić tę tradycję od zapomnienia i przybliżyć ją kolejnym pokoleniom.
Spotkanie z kurpiowską kulturą było nie tylko ciekawą lekcją regionalnej historii, ale również okazją do rozwijania kreatywności, sprawności manualnej i poznawania dziedzictwa własnego regionu poprzez bezpośrednie działanie.
Dzięki takim inicjatywom muzeum staje się miejscem otwartym i dostępnym, w którym historia oraz tradycja są poznawane nie tylko poprzez oglądanie eksponatów, ale także przez aktywne uczestnictwo, doświadczenie i wspólną zabawę.
Zdjęcia
