[…] Co do tatusia, to niech mamusia tak szaro nie myśli, bo tatuś nie jest łobuzem i mnie na łobuza też nie chowa i nie jest też wariatem, jak mamusi może ktoś napisał. Tatuś ma więcej równowagi i rozsądku może jak kto inny, a że pracuje dla ojczyzny, to nie jest żadne głupstwo, bo dziś tylko samoluby, materialiści nie pracują dla ojczyzny, a każdy dobry Polak poświęca się dla ojczyzny. Takich ludzi są miliony. Idea Chrystusowa zwyciężyć musi, a wszystkie zło przepadnie. Mamy nadzieję, że nastąpi to niedługo. Na tym kończę swój list i zasyłam pozdrowienia, do mamusi, Tereni, Zosi i Zenusia. Jerzy
[fragment listu Jerzego Żebrowskiego „Konara” do matki Władysławy Żebrowskiej, napisany 26 września 1947 r. w Żebrach]
Miło nam Państwa poinformować, iż Muzeum Żołnierzy Wyklętych pozyskało do swoich zbiorów, w ramach dziesięcioletniego depozytu, korespondencję pisaną przez Kazimierza Żebrowskiego (1901-1949) „Bąka” i Jerzego Żebrowskiego (1930-1949) „Konara”. Te niezwykle cenne pamiątki przekazała do Muzeum Pani Teresa Żebrowska (po mężu Sosnowska) – córka Kazimierza Żebrowskiego.
Zachowało się łącznie 17 listów napisanych przez Kazimierza i Jerzego Żebrowskich do ich (odpowiednio) żony i matki – Władysławy Żebrowskiej. W części listów znalazły się fragmenty skierowane bezpośrednio do Teresy, Zofii i Zenona Żebrowskich – dzieci Kazimierza i Władysławy Żebrowskich, a rodzeństwa Jerzego Żebrowskiego. Wszystkie listy zostały napisane pomiędzy majem 1946 r. i wrześniem 1947 r. Autorem siedmiu ze wspomnianych listów był Kazimierz Żebrowski (listy z: 1 maja 1946 r., 29 lipca 1946 r., 10 października 1946 r., 14 października 1946 r., 28 listopada 1946 r., 15 stycznia 1947 r., 7 kwietnia 1947 r.). Dziesięć pozostałych listów napisał Jerzy Żebrowski (listy z: 4 sierpnia 1946 r. (dwa), 13 października 1946 r., 1 listopada 1946 r., 17 listopada 1946 r., 1 grudnia 1946 r., 15 grudnia 1946 r., 7 kwietnia 1947 r., 27 czerwca 1947 r., 26 września 1947 r.). Wszystkie listy zostały napisane pismem odręcznym (niebieskie i czarne pióro, ołówek) na kartkach papieru o różnym formacie. Stan zachowania większości listów jest dobry, a ich treść nie nastręcza trudności w rozczytaniu. Listy były kierowane do Lusaki w Rodezji Północnej (obecnie Zambia), gdzie Władysława Żebrowska od połowy marca 1943 r. mieszkała w obozie dla polskich uchodźców wraz ze swoimi dziećmi. Rodzina trafiła do Afryki po wcześniejszej deportacji do ZSRS (20 czerwca 1941 r.) i ewakuacji do Iranu (wrzesień 1942 r.) wraz z Armią Polską gen. Władysława Andersa.
Transkrypcja wszystkich listów Kazimierza i Jerzego Żebrowskich ukaże się w publikacji „…i proszę Was pomódlcie się za mnie”. Kazimierz Żebrowski (1901-1949) „Bąk”, przygotowywanej przez pracowników naszego Muzeum – Michała Ostapiuka (kierownik Działu Naukowo-Wydawniczego) i dr. Pawła Krzysztofa Ślazę (kierownik Działu Zbiorów), której wydanie jest planowane na przyszły rok.
Kazimierz Żebrowski „Bąk” w 1948 r. został komendantem Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Powiatów łomżyńskiego i wysokomazowieckiego. Ponadto w 1949 r. kierował pracami Powiatu NZW „Noc” – „Tatry” (obszar pow. ostrowskiego i pułtuskiego). Razem z nim w partyzantce walczył jego syn „Konar”. Zapłacili najwyższą cenę za walkę o Ojczyznę. 3 grudnia 1949 r. w Mężeninie ojciec i syn wpadli w obławę grupy operacyjnej UB-KBW. W trakcie wymiany ognia poważnie ranny został Jerzy.
Ostatnie chwile jego i ojca opisał gospodarz, u którego się ukrywali, Teofil Lipka:
„Bąk” zaraz się wrócił, ukląkł przy głowie syna, przeżegnał się, przystawił mu pistolet do głowy i dwa razy strzelił. Tamci krzyczą, żeby przestał się bić. „Bąk” strzelił sobie w głowę. Bój się skończył.
Opis fotografii:
Władysława Żebrowska wraz z dziećmi – Teresą, Zofią, Zenonem. Lusaka, Północna Rodezja (obecnie Zambia), 1945 r. Źródło: zbiory Teresy Żebrowskiej, po mężu Sosnowskiej.
List Jerzego Żebrowskiego „Konara” do matki Władysławy Żebrowskiej, napisany 27 czerwca 1947 r. w Żebrach. Źródło: zbiory Muzeum Żołnierzy Wyklętych (depozyt Teresy Żebrowskiej, po mężu Sosnowskiej).
