18.I.1951 Warszawa | por. Jan Przybyłowski „Onufry” szef ‚GO’ NSZ.

    0
    6741

    Por. Jan Przybyłowski „Onufry” – szef wywiadu 11.Grupy Operacyjnej NSZ.

    Żołnierz Września 1939. Uczestnik bitwy nad Bzurą. Podczas jej trwania został ranny i wzięty do niewoli a następnie wywieziony do obozu jenieckiego w Niemczech. Uciekł z niego jesienią 1942 r.

    Ukrywając się we wsi Sobowo (gm. Brudzeń, pow. Płock) nawiązał kontakt z Polską Organizacją Zbrojną, która potem weszła w skład AK.

    por_Jan_Przybyłowski_Onufry_szef_GO_NSZ._01jpg

    Jan Przybyłowski został członkiem wywiadu AK – wpierw Obwodu Płockiego a następnie Inspektoratu Płocko-Sierpeckiego. Podlegał bezpośrednio szefowi wywiadu i kontrwywiadu AK na Obwód Płock ppor. Zygmuntowi Kozickiemu „Karolowi”. Sam posługiwał się pseudonimem „P-102”.

    W maju 1944 r. podczas akcji zwalczania podziemia komunistycznego, wszedł w skład struktur AL. Na początku był zastępcą dowódcy na gminę Brudzeń a potem sam nim został. Otrzymał stopień starszego sierżanta.
    Podczas swojej misji wywiadowczej, uratował dowódcę, Jakuba Krajewskiego „Kubę”, jednego z oddziałów komunistycznych, wynosząc go z okrążenia.

    Jesienią, w październiku 1944 r., przyczynił się do zlikwidowania przez oddział Kedywu, liczącej 5 osób, grupy skoczków sowieckich, prowadzących działania wywiadowcze skierowane przeciw AK.

    Uczestniczył także w rozgrywce kontrwywiadu AK prowadzonej z Niemcami przez Inspektorat Płocko-Sierpecki AK. W jej wyniku w XI/XII 1944 r. Niemcy zwolnili z płockiego więzienia kilkudziesięciu zatrzymanych.

    Po wejściu Sowietów – dzięki znajomości komunistycznych struktur – zorganizował pomoc dla ściganych żołnierzy AK. Działał na terenie pow. pow. lipnowskiego, rypińskiego i włocławskiego.

    W marcu 1945 r., wraz z ppor. Stefanem Bronarskim “Liściem”, zaczął organizować zbrojną samoobronę przed samowolą komunistyczną. Kierował (październik 1945 r. – lato 1946 r.) lokalna poakowską samoobroną. Podlegały mu tym czasie trzy patrole zbrojne; ppor. Ppor. Aleksandra Fryczki „Orła”, Józefa Boguszewskiego „Lwa” oraz Tadeusza Derkowskiego „Cichego”.
    Pod koniec lata 1946 r. wszedł do sztabu 11 Grupy Operacyjnej NSZ. Pełnił w nim stanowisko szefa wywiadu na teren pow. pow: płockiego, płońskiego, sierpeckiego, lipnowskiego, rypińskiego.

    żona Romualda Przybyłowska
    żona Romualda Przybyłowska

    Ujawnił się podczas amnestii 1947 r., zataił jednak fakt przynależności i działalności w 11 Grupie Operacyjnej NSZ. W tym też czasie założył rodzinę. Ożenił się z Romualdą Wiśniewską. Doczekał się dwojga dzieci, Zbigniewa i Bożeny.

    W sierpniu 1947 r., zagrożony aresztowaniem, przeniósł się do Warszawy. Mimo to nie przerwał działalności wywiadowczej.
    Aresztowany 28 lub 30 IX 1948 r. Wraz z nim została aresztowana jego żona i większość członków Sztabu 11 Grupy Operacyjnej NSZ.

    Śledztwo trwało niemal dwa lata i było niezwykle okrutne, m.in. aby zmusić go do zeznań Ubecy torturowali na jego oczach ciężarną żonę. Romualda Przybyłowska, skazana na dwa lata więzienia, urodziła, później w szpitalu więziennym syna Jana. Ojciec nigdy go nie zobaczył.

    Proces sztabu "XXIII” Okręgu NZW. Na ławie oskarżonych siedzą od lewej: Jerzy Wierzbicki "Dodek”, Stanisław Lewandowski "Ogrodnik”, Jan Przybyłowski "Onufry” (stoi), Stefan Bronarski "Liść”, "Roman”, Stefan Majewski "Szczepan”, Wiktor Stryjewski "Cacko”, Jan Nowak "Korab”.
    Proces sztabu „XXIII” Okręgu NZW. Na ławie oskarżonych siedzą od lewej: Jerzy Wierzbicki „Dodek”, Stanisław Lewandowski „Ogrodnik”, Jan Przybyłowski „Onufry” (stoi), Stefan Bronarski „Liść”, „Roman”, Stefan Majewski „Szczepan”, Wiktor Stryjewski „Cacko”, Jan Nowak „Korab”.

    Wyrokiem WSR w Warszawie, w dniu 3 VII 1950 r., został skazany na trzykrotną karę śmierci. Rozprawie przewodniczył Mieczysław Widaj. Podczas procesu Jan Przybyłowski wezwał na świadka obrony Jakuba Krajewskiego „Kubę”, którego uratował przed śmiercią podczas wojny; po 1945 r. „Kuba był sekretarzem powiatowym PPR w Płocku. Podczas procesu Krajewski był świadkiem oskarżenia…

    W więzieniu przy ul. Rakowieckiej o 20.30 został zamordowany por. Jan Przybyłowski „Onufry” – szef wywiadu 11.Grupy Operacyjnej NSZ.

    opracował M. Gruszczyński

    foto:
    podziemiezbrojne.blox.p
    info-pc.home.pl